Transatlantic tasting 18/08/2011

Een publiek dat Schotse whisky gewoon is laten kennis maken met Bourbon, dat was de uitdaging waar Jeroen van The Bonding Dram voor stond. Wat deze opdracht mee zo moeilijk maakt is het eerder beperkte smaakprofiel van Bourbon : geen turf, geen Europese eik, geen ex-sherry, ex-rum of ex-wijn. Enkel nieuwe Amerikaanse eik. De speelruimte in de smaak wordt dus voornamelijk bepaald door het graanmengsel (minimum 51% mais, aangevuld met gemoute gerst en rogge of tarwe) en de interactie met het nieuw eiken vat (mate van branden, alcoholpercentage van de new spirit die er in gaat, duur van rijping).

Jeroen heeft deze beperking creatief opgelost door een aanloop te nemen naar de Bourbon en ons eerst een straight rye (rogge), straight wheat (tarwe) en straight corn (mais) te presenteren. Een ontdekkingstocht waar ik me graag aan over gaf.

1. Sazerac 6yo straight rye (45%)

Sazerac Straight Rye 6y

Sazerac was één van de eerste Amerikaanse whiskey’s die bekendheid verwierf. In de tweede helft van de 19e eeuw was het een coctail op basis van cognac en absynth, bedacht door de apotheker Antoine Amedie Peychaud.  Maar toen de import van cognac moeilijker werd, werd deze vervangen door roggewhisky. Het recept kwam in het bezit van het koffiehuis Sazerac, dat op zijn beurt werd opgekocht door Thomas H. Handy die het massaal produceerde.

Intussen groeide Sazerac uit tot een groot bedrijf die verschillende distillery’s bezit en zijn core buisness richt op Bourbon. De Sazerac Straight Rye wordt thans geproduceerd in de Buffalo Trace distillery in Frankfort, Kentucky.

Kleur : vuil goud.

Neus : Kruidige vanille. Zacht. Erg zoet en licht. Peper. Scherpe houttinten : snoeihout, tandenstoker. Kruidig als tijm, zoethout? Na een tijd komt de assiciatie met gras, boomblad. Amandelolie. Ja, zo ruikt pas gesnoeide paplaurier. Likeurachtig zoals in Amaretto.

Smaak : Scherp hout die nadrukkelijk aanwezig is maar niet doet afknappen. Warm als broodpudding. Houtpulp, zaagsel. Na een tijd komen fruitige en notige toetsen naar boven. Sugestie van marsepein.

Finish : Warmend, pittig, lang. Wat rozijn?

Balans : Zoete toetsen (vanille, rozijn) en warme kruidigheid vormen een evenwichtig antwoord op dominante houttoetsen. Aangenaam.

2. Bernheim Original Straight Wheat (45%)

Bernheim Original

In de tweede helft van de 19e eeuw distilleerden de broers Isaac Wolfe en Bernard Bernheim tarwewhisky. Omwille van hoge taksen – er woedde een burgeroorlog in Amerika – inde de regering hoge belastingen op rogge. Door tarwe te distilleren, vond men een goedkope manier om alcohol te maken. Na een lange stilte produceert de Heaven Hill Distillery sinds 2000 opnieuw Bernheim Original Straight Wheat. Hoewel Bernheim de enige producent is van tarwewhisky, is whisky van tarwe zo oud als Amerika zelf : George Washington distilleerde zelf tarwewhisky wanneer hij niet bezig was met het besturen van zijn land …

Kleur : Koperbruin

Neus : Zachter en zoeter dan de Sazerac. Medicinaal : etherachtige ondertoon. Zacht granig, zoet en licht. Jonge malt. Prominente vanille. Warm en houterig. Best kruidig. Na een tijd wordt de geur van gebakken brood nadrukkelijker.

Smaak : Zoet en vanille : broodpudding. Warm en vol. Drop, anijs. Muesli.

Finish : Drop, laurier. Zeer houterig. Warm en zoet aan het verhemelte. Vanille. Kruidige honing. Papier? Na een tijd komt een nadrukkelijke kruidigheid opzetten : komijn? Tijm?

Balans : Verrassend kruidig bij aanvang. Mooie vanille. Steverige houterigheid. Zeer expressief, maar zoveel uitgesprokenheid gaat snel vervelen. Ik mis complexiteit.

3. Mellow Corn Straight Corn (50%)

Mellow Corn

De maïswhisky Mellow Corn is een product van de Heaven Hill distillery, bekender voor bourbons als Evan Williams, Elijah Craig, de hierboven beschreven Bernheim en de hieronder beschreven Fighting Cock.

Deze Mellow Corn bevat 80% maïs in plaats van de bij bourbon verplichte 51%. Ook aan de andere strenge regels die op bourbon toepasselijk zijn hoeft corn whiskey zich niet te houden. Toch verbond de producent zich ertoe deze Mellow Corn 4 jaar op vat te laten rijpen – welliswaar geen nieuw-eiken.

Kleur : Zeer licht

Neus : Zeer licht en zoet. Peer? Ingetogen neus. Ontsmettingsalcohol. Stoffig. Gerookte heilbot. Erg dunnetjes. Na een tijd lijkt het meer alsof je je hoofd in een mashtun steekt.

Smaak : Warm en jeneverachtig – alcohol maakt dit lichter dan jenever. Maïs-zoet. Na een tijd duidelijker maïsbrood.

Finish : Scherp, alcoholprillerend. Zoet.

Balans : Deze whisky is niet gemaakt om van te genieten, maar om in coctails te mengen of als goedkope booze weg te kappen. Mierzoet. Toch zijn heel wat recenties lovend. Maar daar maakt men de vergelijking dan weer met een andere straith corn : Georgia Moon …

Hierna kwam de Bourbon aan de beurt. Zoals eerder aangestipt moet bourbon beantwoorden aan een strenge wet, althans in Amerika. Deze wet legt het smaakprofiel enkele belemmeringen op : Bourbon moet minstens 51% maïs bevatten. Ze wordt twee keer gedistillerd, en het distilaat mag maximum 80% vol. alcohol bevatten (160 proof. Tenslotte moet ze verdund worden tot 65,2% vol. (125 proof) en minstens 2 jaar in geblakerde nieuw eikenhouten vaten rijpen. En natuurlijk moet bourbon voledig op Amerikaanse bodem geproduceerd worden.

4. Fighting Cock 6yo Straight Bourbon 51,5%

Fighting Cock 6y

Opnieuw zijn we te gast in de Heaven Hill distillery. En al meteen een flinke dram : 103 proof. 6 jaar op vat is al een behoorlijke tijd voor een bourbon, want doorgaans rijpt ze tot 4 keer sneller dan Schotch door het warme klimaat in Kentuckyen de actieve vaten. Daarenboven kennen de Amerikaanse pakhuizen grotere temperatuursschommelingen dan de Schotse : in de zomer kan de temperatuur oplopen tot 50°, in de winter is het er flink koud. De warmte zet het hout extra open, en zorgt voor een groter contact met de spirit. Een olieachtige component (aldehyde) uit het hout, vanilline, zorgt voor de typischye vanillesmaak van de bourbon.

Kleur : Oker, koper.

Neus : Licht. Fruitig en zoet. Abrikoos. Veel zoeter dan malt whisky. Vol en gelaagd. Maïszoet, wat amandel. De zachte houttoetsen uit de Sazerac, het kruidige van de Bernheim en het vanille-maïszoete van de Mellow Corn. Medicinale ondertoon : chloroform? Prillelend.  Met een druppel water komen de zoete tinten en de vanille nog sterker naar voren. Na een tijd kers en vernis. Heerlijk. Nu een grassige ondertoon.

Smaak : Warm en grassig. Houterige vanille, wat scherpe afdronk. Fruitig als abrikoos. Zoet en licht. Na een tijdje meer kruidige accenten.

Finish : Drogend. Wat scherpe houttoetsen maken de afdronk wat hoekig. Jammer. Gelukkig komt een mooie vanille opzetten …

Balans : Meer dan verdienstelijk. Het prijsverschil  met de Jack Daniëls in verhouding met het kwaliteitsverschil laat de balans duidelijk in deze richting doorslaan.

5. Jack Daniël’s Silver Select 50%

Jack Daniels Silver Select

Deze silver select is het ‘betere’ broertje van de klassieke ‘Old No 7′, namelijk een single barrel expressie. Ze wordt noet ge-vated. De Jack Daniëls distillery filtreert hun whiskey op esdoorn om ze zachter van smaak te maken. Vaak beroepen ze zich op deze filter om zich (net als George Dickel) van bourbon te onderscheiden als Tennesee Whiskey. Maar in theorie voldoet Jack Daniëls aan alle voorschriften om bournbon te heten. De nadruk op Tennessee drukt ook een geografisch verschil uit ten opzichte van de ‘klassieke’ bourbonstreek, Kentucky.

Kleur : Amber, licht koper.

Neus : Zeer verfijnde neus. Zacht, rond en zoet. Edeler, eleganter dan de Fighting Cock. Broodpudding. Vanille en meloen. Vanille is minder houterig, meer vanilleijs. Weer dat medicinale toetsje, maar moeilijker de vionger op te leggen. Aceton. Na een tijd komt de vanille-aceton tegenstelling nadrukkelijker naar boven. Wat gestoofde appeltjes (?).

Smaak : Zoet, zacht en Bourbon-warm. Toffee. Boterbiscuits. Karamel met nootjes. Amandel en walnoot. Een vleugje amaretto. Na een tijd komt het wheaty karakter boven.

Finish : Toch een scherp toetsje. Flink houterig in de staart.

Balans : Evenwichtiger. Zeer mooie balans. Er is geen fighting aan deze cock, maar ze bevat meer dan genoeg diepgang. 

6. McCarthy’s Single Malt (40%)

McCarthy's Oregon

Het buitenbeentje van de tasting, want geturft (!). Lieveling van Jim Murray, zo lezen we in de Whiskybible. Nog meer dan de andere flessen van deze line-up haalt dit broertje een monsterscore. Toen Jeroen via een bevriende winkel aan deze fles kon raken, schrapte hij de Buffalo Trace van de line-up. En zo belandde er toch een peated whisky op de tafel – de enige Amerikaanse naar het schijnt. Deze turfbom wordt in de artisanale distillery Clear Creek vervaardigd. Ze gaan er prat op dat hun mout uit Islay afkomstig is.

Kleur : licht goud

Neus : Zeer zoet, beheerste rokerigheid. Fenolen : rubberbanden en oude verfpotten die open gaan. Vuile neus. Na een tijdje breekt de rokerigheid door. Mijn aarste associatie was een dram in Kilchomanstijl (metalig, boerderij, rubber, wat zwavel), maar ik corrigeer mezelf en noem het eerder Bunnahabhain-stijl (vooral uit onafhankelijke bottelingen) : vuil en zweterig, veel haardvuur. De open haard de volgende morgen. Het blijft een feest van industriële en agrarische geuren. Veel zoeter dan Islay malt – dat moet de maïs zijn. Voeren malt uit Islay in.

Smaak : Asbak. Leder. Maar zeer zoet. Zacht en licht. Wat flauw door het lage alcoholpersentage. Het had pittiger gemogen. Zoete asbak zonder alcohol, wordt smalend over de tafel gescandeerd. Als de neus Bunnahabhain was, dan is de smaak een aangelengde Caol la.

Finish : Lang en rokerig. Mild – ik kan de Port Ellen vergelijking van Jim Murray wel plaatsen.  Zoeter, wat het citrusachtige milder maakt. Herkenbaar, en oo zo lang.

Balans : Deze kan bekoren. Mist alcohol, dat is waar. Maar komt dit door de zacht-zoete voorgangers die deze tasting bepaalden, of is ze echt uitmuntend? De (courante) vergelijking met Lagavulin gaat m.i. niet op. Dit vraagt meer onderzoek.

7. William Larue Weller Straight Bourbon (60,95%)

William Larue Weller

We sluiten de avond af met een cask strenght (barrel proof) van de Buffalo Trace distillery. In plaats van het gebruikelijke rogge, bevat deze naast maïs vooral tarwe. Dit maakt de bourbon zachter van smaak. Toch is deze barrel proof er één die je van je sokken blaast …

Kleur : Mahoniehout. Roestbruin.

Neus : Bijt in de neus. Warm als een haardvuur. Verslaat elke winter. Jonge, maar krachtige houttoetsen. Zoet als karamel. Zeer fruitig en notig. Branderig.

Smaak : Verwarmend. Zoet. Rozenhout. Flink spicy. Vanilleijszoet. Blaast je van je sokken. Thee met peper en kaneel op een winterse avond. Herfstbloemen. Gekookt fruit. Rozijn, dadel – recht uit de oven.

Finish : Eindeloos.

Balans : Wat een kanon. Overpowered. Al het goede van bourbon tien keer in het kwadraat. Wat voor zinnigs kan een mens hier nog over zeggen?

Conclusie van de avond

Geslaagd, wat een heerlijke verkenningstocht. Bourbon is toch een stuk complexer dan de straights aan het begin. Maar die waren dan weer een leerzame oefening om de karakteristieken van rogge, tarwe en maïs te ontdekken. Liet Jeroen zich leiden door Jim Murray? De hoge scores die deze laatste gaf aan de line up waren zeker een argument om mijn schoonbroer over de streep te trekken.

Aftermatch

De McCarthy – toevallig of niet de enige fles die niet tot de bodem geleegd werd na de tasting – belandde uiteindelijk thuis op de kast voor een nader onderzoek.

Dit bericht werd geplaatst in Reviews. Bookmark de permalink .

3 reacties op Transatlantic tasting 18/08/2011

  1. Jeroen zegt:

    Jim Murray? Nee, ik laat me niet leiden door valse profeten🙂. Ik heb geprobeerd om zo gevarieerd mogelijk door de Amerikaanse whiskeys te meanderen. Thanks voor de mooie review!

    • jonaspothelm zegt:

      Het was een fijne kennismaking voor een bourbon-leek als mij.
      Naar aanloop van de tasting had ik even door JM’s bijbel ‘gemeanderd’, en vond ik tot mijn verbazing veel ‘negentigers’ in je line up. Maar misschien komt dat meer door JM’s zeer uitgesproken voorkeur voor bourbon …

  2. Tom zegt:

    ‘De hoge scores die deze laatste gaf aan de line up waren zeker een argument om mijn schoonbroer over de streep te trekken’
    Jouw schoonbroer vond het een heerlijke avond!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s