Geïllustreerde gedachte (Oban 14y, Oban Little Bay en Glenburgie 1995 Signatory Vintage for Asta Morris 19y #6475 (50,5%)

De discussie rond NAS (No Age Statement) whisky blijven smeulen. Dat de leeftijd van een whisky niet alles bepaalt, wordt steeds meer aanvaard. Dat wel. Maar deze discussie hangt volgens mij sterk samen met de mate waarin whisky haar smaak en karakter kan/mag onttrekken aan het vat waarop het rijpt. Laat ons duidelijk blijven : natuurlijk wordt de smaak en het karakter van een whisky voor een belangrijk deel bepaald door haar rijping op eik. Toch ben ik de mening toegedaan dat het vat (net als de leeftijd) niet alles bepaalt.

Het rijpen van whisky op eiken vaten en de voortdurende interactie tussen de spirit en het hout zorgen voor chemische reacties tussen de verschillende moleculen waaruit whisky en hout bestaan. Moleculen ontbinden en vormen nieuwe elementen met een andere smaak en veranderend aroma tot gevolg. Dat allegaartje van subtiel verschillende aroma’s,
die vervlochtenheid van smaken en geuren maakt whisky zo mooi. Maar dat is voor een groot stuk afhankleijk van welke chemische cocktail je in het vat stopt : de smaak en aroma bepalende moleculen worden voornamelijk in het gistingsproces gevormd. Wat daar ontbreekt, krijg je nooit gecompenseerd, zelfs niet met het beste vat. Alle heil van het vat verwachten is mijns inziens ongepast. Toch lijkt dit vaak het motto van de industrie en van onafhankelijke bottelaars.

Vaten BenRiach rijpen in dunnage lagerhuizen

Vaten BenRiach rijpen in dunnage lagerhuizen

Bovendien heeft dit proces van interactie  wel degelijk tijd nodig. Hoeveel? Dat hangt van type spirit en vat af, liggingsplek, kwaliteit en weersomstandigheden. Dat laat zich niet dicteren door een bepaalde leeftijd. Die focus op leeftijd kan juist een beperkende factor zijn. Toch kunnen we een onderscheid maken tussen eerder jonge whisky en eerder oude whisky. En natuurlijk zit er tussen deze twee een overlapping.

Jonge whisky kenmerken zich meer door losse componenten die tegen elkaar opbotsen of elkaar versterken. Daar is opzich niks mis mee. Dat kan juist heel mooi zijn. We hebben graag dat het bruist en vonkt in ons glas.

Oudere whisky’s kenmerken zich door elementen die meer met elkaar vervlochten zijn, een complex samenspel vormen van smaken en aroma’s. Een orkest dat een symphony speelt. Muziek om intens van te genieten.

De grote nadruk die tegenwoordig op het heil van de rijping op eik wordt gelegd, leidt ertoe dat het eiken karakter de overhand heeft op het karakter van een bepaalde whisky. De hourtijping ondersteunt of versterkt niet altijd meer het karakter van een whisky, maar wordt een factor op zich die de whisky bepaalt. De wil bijvoorbeeld om binnen één merk een zo breed mogelijk gamma aan stijlen te presenteren draagt daartoe bij. Maar kan de smaak en/of het aroma van een whisky eenzijdig bepalen door het vat waar het op rust? Deze discussie is niet nieuw, maar woedt al sinds de techniek van het finishen op steeds grotere schaal haar ingang vond. Alleen : toen werd deze techniek vooral gebruikt om een gerijpte whisky een ‘twist’ te geven, in het slechtste geval deze op te pimpen. Of het gebrek aan Sherry-vaten te compenseren. Nu wordt deze techniek mijns inziens ook gebruikt om (jonge of misrijpte) whisky teeenzijdig op smaak te brengen.

Als we terugkeren naar de NAS-discussie kunnen we ons de vraag stellen : Hoe bepaal je het correcte evenwicht tussen de smaak en aroma van de spirit enerzijds en het hout anderzijds wanneer de rijpingstijd steeds korter wordt? Maar ook breder moeten we soms vragen stellen over de welke manier waarop sommige whisky’s op leeftijd worden ‘gepimpt’.

Noch jonge whisky’s ‘forceren’, noch oude nodeloos laten verderrijpen of pimpen helpt om ze te perfectioneren. Een laag houtinvloed wordt over het verder magere karakter gedrapeerd. Voor mij gaat het om evenwicht, om de juiste verhoudingen. En om de aandacht bij de productie te verleggen naar de fermentatie. Helaas kan ik me niet van de indruk ontdoen dat de Schotse whisky industrie zich terugplooit op haar oude kwalen : het ééndimensionale geloof in het wonder van het hout. Het resultaat is wisselvallig. Soms krijgen we pareltjes (Kilchoman Loch Gorm, Talisker Storm of Laphroaig Quarter Cask). Vaak lijkt een whisky die te eenzijdig op de invloed van eik berust mij te éénzijdig (wat niet gelijk staat met slecht). Er lijkt een dimensie te ontbreken.

Zonder een oordeel te vellen een illustratie.

Oban 14y (43%)
oban 14yKleur : Licht goud
Geur : Sinaasappel en kruiden voorin. Erg moutig, alsof je de brouwzaal van een distilleerderij binnenkomt. Op de achtergrond een zilte, wat zure toets die ik associeer met moerassig.
Smaak : Moutsuikers vooraan, met weer die gistachtige toets. Wat scherp. Wordt zoeter met sinaasappel voorop. Dooft uit op frisvanille en frisse kruiden. Drageon?
Finish : Lang en naar de zoete kant. Nat leder (vegetatieve turf).
Balans : We waren nooit beste vrienden, Oban en ik. En we zullen nooit beste vrienden worden. Los daarvan, best een complexe whisky, met een geslaagde triangel van fruit, granen en turf. Er is evenwicht tussen de invloed van het hout en de spirit, ze haken mooi in elkaar.

Oban Little Bay (43%)
Oban Little BayKleur : Goud met een okeren toets
Geur : Frissen maar ook wat zoeter. Versgeperst limoensap. Gebrande kandijsuiker. Duidelijk meer invloeden van het Bourbonvat. Wat scherper, en ook de alcohol prikt meer. Een toets gember.
Smaak : Het jonge, ‘spirity’ karakter valt op. Best veel houttannines. Geconfijte sinaasappel met kandijsuiker. Zoute drop. Erg toegankelijk, vlot. Een kaarterswhisky.
Finish : Eerder kort. Toch een zilte toets?
Balans : Rechtoe-rechtaan whisky die het vooral moet hebben van de invloed van het vat. Het jonge ‘spirity’ karakter wordt verborgen onder een felle Bourbon-invloed.

 

Glenburgie 1995 Signatory Vintage for Asta Morris #6475 19y (50,5%)
glenburgie-1995-signatory-vintage-asta-morrisKleur : Een koperen schijn
Geur : Erg expressief. Karamel en volrijpe appel. Kokosnoot. Roomboter. Melkchocolade. Stevige, zoete houttoetsen. Pas na een poos komt het karakter van de whisky even boven de houtinvloed uitpiepen : gestoofde oesterzwam met venkel en citroen. Maar ook de off-notes komen mee. Een subtiele zwaveltoets. Wordt wel steeds kruidiger. Versgebrande koffie.
Smaak : Zoet. Hazelnoot in een jasje van karamel. Geschroeide pijnboompitten. Zelfs de vanille heeft een gebrand randje. Appelflap, honingwafels. Astringent, met veel (zachte) houttannines.
Finish : Flink drogend. Het fruit en hout worden roder van karakter.
Balans : Zeer drinkbare whisky. Zacht, rond en voldoende expressief. Ook hier primeert in eerste instantie het vat. Erg ‘Bourbony’. Het ‘Glenburgie’ karakter blijft m.i. op de achtergrond.

 

 

Dit bericht werd geplaatst in Asta Morris, Glenburgie, Notes, Oban, Remarks, Whiskybattle en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Geïllustreerde gedachte (Oban 14y, Oban Little Bay en Glenburgie 1995 Signatory Vintage for Asta Morris 19y #6475 (50,5%)

  1. Tom zegt:

    Amen to that, buddy!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s